खूप जुनी आणि खास: अंबरनाथमधील प्राचीन अंबरनाथ शिवमंदीर
अंबरनाथमधील ह्या शिवमंदिराचे सौंदर्य आणि इतिहास कौतुकास्पद आहेत. हे मंदिर 11व्या शतकात बांधण्यात आले आहे आणि त्याची शैली ‘भुमिज शैली’च्या भारतीय मंदिर वास्तुकलेची उत्कृष्ट उदाहरण आहे
- इतिहास आणि वास्तुकला
* या मंदीराची निर्मिती अंदाजे सन १०६० च्या दरम्यान शिलाहाळ राजवटीत झाली. काळानुसार या मंदिराच्या शिखराची उंची अजून पूर्ण झाली नाही असा अभ्यासकांचा असा अंदाज आहे .
* मंदीराची वैशिष्ट्ये: हा मंदिर गर्भगृह पृथ्वीखाली आहे—लगभग २० पायदान खाली उतरावे लागते; ३ बाजूंनी मंदप तयार; बाहेरून मुक्त शिखर आहे, ज्यामुळे आकाश दिसते—यामुळेच "अंबरनाथ" नावाचाही उल्लेख होतो .
* वास्तुकलेची शैली अत्यंत कलात्मक—बाहेरील भिंतींवर नक्षीकाम, शिवाचे विविध रूप, देवी दैवत, गण, गजाननिका आणि पाशवी आकृत्या जाणवतात. भीतिदायक भैरव ते गजान्कट अशा विविध देवचिन्हांचा समावेश आहे .
- पौराणिक आणि सामाजिक महत्त्व
* एक लोककथा सांगते की पांडवांनी प्राचीन काळात एका रात्री मंदिर बांधले मात्र आकाशे जाऊ नये म्हणून शिखर कूपीतून उघडे ठेवले—ही आख्यायिका श्रीमंत वारसा स्पष्ट करते .
* गर्भगृह पूर्वेकडील बाजूस असल्याने पूजेसाठी देवीकडून नैसर्गिक पवित्रता जाणवते; दरवर्षी महाशिवरात्री व सावनात मोठे उत्साहाने जल्लोषात साजरे केले जाते .
- वास्तुशिल्प उमेदवार:-* "हेमाडपंती" शिल्पकलेच्या ठसा, भुमिज शैलीच्या शिखराची स्पष्ट रचना आणि १४–१५ मेगाफ्रेमसारख्या मजबूत अंतराळी शैलीने मंदिरात अत्यंत सुसंस्कृतता आणली आहे .
* २०० BC पर्यंतच्या पुरातत्वशास्त्रीय नमुन्यांपासून आधुनिक काळापर्यंत विविध युगांत वास्तुशैलीचे मंथन दिसते—हे मंदिर काळाच्या पडद्याखालून उन्हाळणार्या इतिहासाचे जीवंत रूप आहे .
- भेट देण्यासाठी सोप्या माहिती:-
* *ठिकाण*: अंबरनाथ स्टेशनपासून सुमारे २ किमी ईशान्याकडे, वलथुनी नदीच्या काठी .
* *समय*: सायं 6 ते रात्री 8 ला दर्शनासाठी खुलं. पुणे–मुंबई रेल्वे मार्गद्वारे सहज येता येते .
* *प्रवेश*: मोफत, मंदिर परिसर मजबूत देखरेखीखाली, तेव्हा सहलीसाठी उत्तम.
- खूप महत्त्वाची कारणे:-
* *ऐतिहासिक वारसा*: हे महाराष्ट्रातील सर्वात जुने दिनांकित भुमिज मंदिर आहे .
* *वास्तुकलेचा ठसा*: दगडी नक्षीकलेत भुमिज व हेमाडपंती शैलीचे अद्वितीय संयोग.
* *आध्यात्मिक अनुभव*: गर्भगृह आकाशाखाली, संध्याकाळची आरती आणि पूर्णपणे नैसर्गिक वातावरण.
* *स्थानिक विश्वास*: पांडव आख्याया, लोक मान्यता, आणि स्थानिक भक्तांमध्ये रुजलेली श्रद्धा.
संबंधित पोस्ट
वेबसाइट पोल
विशेष:
आम्हाला फॉलो करा
सब्सक्राइब करा न्यूज़लेटर
SUBSCRIBE US TO GET NEWS IN MAILBOX
फोटो गैलरी
वेअथेर रिपोर्ट
लाइव क्रिकेट स्कोर
शेअर मार्केट
© 2026 The Global Times | Powered By by Sysmarche Infotech
रिपोर्टर
As a Director at The Global Times, my journey continues to be one of growth, purpose, and constant learning.
Tejal KhanvilkarWith an M.Sc. foundation, I believe that education shapes the mind — but it’s vision, creativity, and consistency that truly shape success.
Every day, I strive to bring innovation, balance, and value to our organization — creating something impactful that inspires both our readers and our team.
To me, leadership means more than making decisions — it’s about empowering people, building trust, and leading with positivity, purpose, and passion.