थॅलसेमिया मुक्त  महाराष्ट्र ..ग्लोबल सशक्त महाराष्ट्र

आजच्या वेगवान आणि ताणतणावाच्या जीवनशैलीत हृदयविकार (Heart Attack) हा आजार झपाट्याने वाढतो आहे. पूर्वी हा आजार केवळ वृद्धांमध्ये दिसायचा; परंतु आज तो तरुणांनाही पकडतो आहे. कमी वयात होणारे हार्ट अटॅक आता भारतासाठी एक गंभीर आरोग्य संकट बनले आहे. या लेखात आपण जाणून घेऊ – हृदयविकार का वाढतो आहे, काय खावे-काय टाळावे, आणि स्वतःला कसे सुरक्षित ठेवावे.

हृदयविकार का वाढतो आहे?

हृदयविकार म्हणजे हृदयाला रक्तपुरवठा थांबणे किंवा कमी होणे. हे प्रामुख्याने कोरोनरी आर्टरी ब्लॉकेज मुळे होते. खालील कारणे सर्वात मोठी आहेत:

1. अस्वास्थ्यकर आहार – जास्त तेलकट, तळलेले, साखरयुक्त पदार्थ, फास्ट फूड, आणि रेड मीट यामुळे रक्तातील कोलेस्टेरॉल वाढतो.

2. शारीरिक हालचालींचा अभाव – ऑफिसची बसलेली जीवनशैली हृदय कमजोर करते.

3. ताणतणाव आणि झोपेचा अभाव – मानसिक ताण व कमी झोप रक्तदाब वाढवतात आणि हृदयावर ताण आणतात.

4. धूम्रपान आणि मद्यपान – सिगारेटमधील निकोटिन आणि अल्कोहोलमुळे रक्तवाहिन्या आकुंचन पावतात.

5. लठ्ठपणा, मधुमेह, आणि उच्च रक्तदाब – हे तीन आजार हृदयविकाराचे मुख्य कारण आहेत.

6. वायु प्रदूषण आणि आनुवंशिकता – शहरांमधील प्रदूषण आणि कौटुंबिक इतिहासामुळे जोखीम वाढते.

 काय खावे? (हृदयासाठी उपयुक्त आहार)

✅ हृदयास पोषक आहाराचे 10 महत्त्वाचे घटक:

1. ओट्स, ज्वारी, रागी, आणि ब्राउन राईस – फायबरने भरपूर, कोलेस्टेरॉल कमी ठेवतात.

2. फळे व भाज्या – विशेषतः हिरव्या पालेभाज्या, टोमॅटो, बीट, डाळिंब, संत्री, आणि सफरचंद.

3. ड्रायफ्रूट्स (अक्रोड, बदाम, काजू मर्यादित प्रमाणात) – ओमेगा-3 फॅटी अॅसिड हृदयासाठी फायदेशीर.

4. मासे (सॅल्मन, रोहू, सुरमई) – हृदयाच्या पेशींना बळकटी देतात.

5. डाळी आणि कडधान्ये – प्रथिनांचा चांगला स्रोत आणि कोलेस्टेरॉल कमी करतात.

6. ऑलिव्ह ऑईल, फ्लॅक्ससीड (जवस) – हृदयासाठी “गुड फॅट”.

7. लसूण आणि आले – रक्तवाहिन्या लवचिक ठेवतात, ब्लॉकेज कमी करतात.

8. पाणी आणि हिरव्या चहाचे सेवन – शरीरातील विषारी घटक बाहेर टाकतात.

9. गूळ आणि मध – मर्यादित प्रमाणात घेतल्यास साखरेपेक्षा अधिक नैसर्गिक आणि उपयुक्त.

10. व्हिटॅमिन-D व सूर्यप्रकाश – हृदयासाठी अत्यंत आवश्यक.

काय टाळावे?

❌ खालील सवयी व अन्नघटक हृदयासाठी घातक ठरतात:

1. तळलेले पदार्थ, बर्गर, पिझ्झा, बटर-चिकन, आणि अत्यधिक चीज.

2. जास्त मिठाचे सेवन – उच्च रक्तदाब वाढवतो.

3. साखरयुक्त पेय (कोल्डड्रिंक्स, पॅक ज्यूस).

4. जास्त प्रमाणात कॉफी किंवा मद्य.

5. तंबाखू, बीडी, सिगारेट, आणि गुटखा.

6. तणाव, राग, आणि झोपेचा अभाव.

हृदय निरोगी ठेवण्यासाठी 10 सवयी

1. दररोज 30 मिनिटे चालणे किंवा व्यायाम.

2. योग आणि ध्यान – ताण कमी करतात, रक्तदाब संतुलित ठेवतात.

3. दररोज 7–8 तास झोप.

4. दरवर्षी एकदा आरोग्य तपासणी.

5. मित्र-कुटुंबासोबत वेळ घालवा – मानसिक आरोग्य हृदयाशी थेट जोडलेले आहे.

6. हसणे आणि आनंदी राहणे – एंडोर्फिन वाढवते, रक्ताभिसरण सुधारते.

7. धूम्रपान व मद्यपान पूर्णपणे बंद करा.

8. पाण्याचे सेवन वाढवा – दिवसात किमान 2.5 लिटर.

9. वजन नियंत्रणात ठेवा – BMI 18.5 ते 24.9 दरम्यान ठेवा.

10. आवडत्या छंदात वेळ द्या – ताण कमी होतो.

    
    

⚠️ हार्ट अटॅकची सुरुवातीची चिन्हे (ओळख ठेवा)

• छातीत दाब, जळजळ, किंवा वेदना

• डाव्या हातात, जबड्यात किंवा पाठीवर दुखणे

• श्वास घेण्यास त्रास

• थंड घाम, चक्कर, उलटी

• अचानक थकवा

या लक्षणांपैकी काहीही दिसल्यास – ५ मिनिटही विलंब न करता जवळच्या रुग्णालयात जा.

 निष्कर्ष

हृदयविकार हा अचानक येणारा नाही – तो आपल्या दैनंदिन सवयींचा परिणाम असतो.
आपण आहारात, जीवनशैलीत आणि मनस्थितीत बदल केले, तर हृदयविकार टाळता येऊ शकतो.
आरोग्य हेच खरे धन आहे, आणि त्यासाठी दररोजचा थोडा प्रयत्न आयुष्यभराचा लाभ देतो.

सोपी तीन सूत्रे लक्षात ठेवा

चालणे – हलके खाणे – आणि मन शांत ठेवणे.
हीच हृदयासाठी सर्वोत्तम औषध आहे.