डायबेटीस म्हणजे शरीरातील इन्सुलिन हॉर्मोन नीट काम न करणे किंवा इन्सुलिनची कमतरता यामुळे रक्तातील साखरेची पातळी वाढणे.
इन्सुलिन हे रक्तातील ग्लुकोज पेशींमध्ये ऊर्जा म्हणून वापरायला मदत करणारे हॉर्मोन आहे.

रक्तातील साखर वाढल्यास त्याला Hyperglycemia (High Sugar) म्हणतात.

⚠️ साखर वाढण्याची कारणे

आजच्या जीवनशैलीमुळे डायबेटीस वाढण्याची काही प्रमुख कारणे:

• जास्त वजन / पोटावर चरबी जमा होणे

• व्यायामाचा अभाव / बसून राहण्याची सवय

• जास्त साखर व मैद्याचे पदार्थ

• ताण व मानसिक दबाव

• आनुवंशिकता (कुटुंबात साखर असल्यास धोका जास्त)

• वय 40+ नंतर शरीरातील हार्मोन्समध्ये बदल

• झोपेची कमतरता

• PCOS / थायरॉईड सारखे हार्मोनल बदल

 साखर वाढल्याची लक्षणे

• वारंवार लघवी लागणे

• जास्त तहान लागणे

• वजन कमी होणे / शरीर अशक्त होणे

• धुसर दिसणे

• जास्त थकवा

• जखमा हळू भरून येणे

• पाय / तळवे मुंग्या येणे

 उपचार न केल्यास धोके

डायबेटीस नियंत्रणात न ठेवल्यास गंभीर समस्या होऊ शकतात:

• हृदयरोग / हार्ट अटॅक

• किडनी फेल्युअर

• नर्व्ह डॅमेज / पायात मुंग्या

• डोळ्यांचे आजार / दृष्टी कमी

• स्ट्रोक

• शरीरातील रोगप्रतिकारक शक्ती कमी

म्हणून साखर दुर्लक्ष करण्यासारखी समस्या नाही.

 साखर नियंत्रणासाठी आवश्यक उपाय

✔️ जीवनशैलीत बदल

• रोज 30 – 45 मिनिटे व्यायाम / चालणे

• वजन नियंत्रणात ठेवणे

• साखर, तांदूळ, रवा, मैदा कमी

• ताण – तणाव कमी

• 7–8 तास झोप

✔️ कोणते अन्न खावे?

घरगुती औषधे (Home Remedies for Diabetes)

हे नैसर्गिक उपाय साखर कमी करण्यात मदत करतात:

लक्षात ठेवा: औषधे डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय कधीही थांबवू नयेत.

 डॉक्टरांकडे केव्हा जावे?

• Fasting Sugar 126 mg/dl पेक्षा जास्त

• Random Sugar 200 mg/dl पेक्षा जास्त

• HbA1C 6.5% पेक्षा जास्त

• वारंवार थकवा, मुंग्या, वजन घटणे अशी लक्षणे असल्यास

✔️ निष्कर्ष

डायबेटीस पूर्णपणे बरा होत नसला तरी त्याचे व्यवस्थापन योग्य केल्यास आयुष्य पूर्णपणे सामान्य, आनंदी आणि निरोगी जगू शकतो.
आहार + व्यायाम + ताण नियंत्रण + नियमित तपासणी + डॉक्टरांचा सल्ला = साखर नियंत्रणाची गुरुकिल्ली.